Naar de basisschool!

Het is een grote en spannende stap: van kinderdagverblijf naar basisschool. Hoe bereid je je peuter het beste voor?

Gjalt Jellesma, voorzitter van de Belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK), en hoogleraar orthopedagogiek Paul Leseman geven antwoord op de meest gestelde vragen.

Waar moet je op letten bij de keuze van een basisschool?

* Bedenk welk schooltype het beste bij jou en je kleuter past: Jenaplan, Montessori, Dalton of iets anders.

* Bekijk het schoolrapport van de Onderwijsinspectie

* Kijk ook naar de schooltijden. Welk rooster past het best bij jullie? Is dat een klassiek rooster, met gelijke dagen, of een bioritmerooster? Er zijn nog geen bewijzen dat het ene rooster beter is dan het andere, dus je kunt rustig op je eigen gevoel af gaan.

* Ga naar de open dag, en spreek daar met leraren en ouders. Je kunt onder meer informeren naar:
- De aanwezigheid van een goed kindvolgsysteem is, zodat je kind niet onopgemerkt een grote achterstand kan oplopen
- Het pestbeleid
- Hoe zijn de gymlessen geregeld, is daar bijvoorbeeld een vakleerkracht voor?

* Loop ook op een ‘gewone’ dag eens de school binnen, want dan krijg je een completer beeld dan tijdens een open dag. Bekijk het gebouw en vooral de toiletten, want alles bij elkaar zegt het iets over hoe de school geleid wordt.

* Veel ouders zijn geneigd om naar de Cito-toetsscore te kijken, maar dat raadt Gjalt Jellesma niet aan. ‘Pas als je weet wat voor kinderen er op school zitten, zegt de score iets.’

* Is de school in de buurt van jullie huis? Voor de gemeenschapsvorming is het goed als een kind naar een school in de buurt gaat, want dan kan het sociale relaties aangaan met buurtkinderen, zegt Paul Leseman. ‘Die relaties zijn belangrijk voor de ontwikkeling van cognitieve en emotionele vaardigheden.’

* Let op de balans tussen leergerichtheid en bredere talentontplooiing, zoals muziek, tekenen of toneelspelen.

Is het goed om je kind mee te nemen als je bij naar scholen gaat kijken?
Leseman: ‘Volgens mij heeft dat weinig zin. Een kind let op hele andere dingen, die vaak niet relevant zijn. Zoals de kleur van de stoeltjes.’ Jellesma voegt daar aan toe: ‘Je kunt je zonder kind beter concentreren op de school. Bij een tweede bezoek is er niets op tegen om je peuter mee te nemen.’

Wanneer begin je met oriënteren?
Jellesma: Dat is moeilijk te zeggen, want soms zijn er wachtlijsten voor scholen. In grote steden moet je je kind soms al inschrijven als het nog heel jong is. Ga in ieder geval niet bij de pakken neer zitten als je niet terechtkunt op de school van je eerste keuze. Er zijn geen slechte basisscholen in Nederland, want wat dat betreft behoren we nog steeds tot de wereldtop.’

Hoe kun je de overgang van kdv naar basisschool zo gemakkelijk mogelijk maken voor je kind?
Jellesma: ‘Het kdv moet hierin de leiding nemen. Alle kinderdagverblijven hebben er een programma voor, dat per kdv wel verschillend is. Vaak begint het ermee dat driejarigen geen middagslaapje meer doen, zodat ze daar al aan kunnen wennen. Vraag op jouw kdv wat voor wenprogramma zij hebben. Eventueel kun je daar thuis op inspelen.

‘Bespreek het wenproces ook met school. Je kind kan bijvoorbeeld al dagdelen op school wennen. Verder kun je je kind voorbereiden door samen naar school te lopen. En heel belangrijk: maak er vooral een feestje van. Het is spannend, maar ontzettend stoer om naar school te gaan!’
Leseman: ‘Daarnaast is praten over naar school gaan altijd goed. Eventueel kun je daar een voorleesboekje bij gebruiken. Als je kind eenmaal op school zit, praat dan ook over hoe het was op school. Dat is goed voor de verwerking van alle nieuwe indrukken. En praat met de leraar, zodat je een compleet beeld hebt van hoe het met je kind gaat.’

Hoe neem je op een goede manier afscheid van het kdv?
Leseman: ‘Markeer het moment: besteed er extra aandacht aan. Dat kun je doen door bijvoorbeeld te trakteren. Het is belangrijk om goede persoonlijke relaties, met name die met de leidster, goed af te sluiten. Daarom zou het mooi zijn als je kind een tastbare herinnering mee kan nemen, zoals een persoonlijk boekje met een foto van de leidsters erin en een korte afscheidstekst.’ Jellesma: ‘Voor veel ouders is het moeilijk om afscheid te nemen van het kdv. Houd je eigen weg bij je kind.’

Wat kun je verwachten van de eerste schoolweken?
Leseman: ‘Dat hangt ontzettend van het kind af. Het ene kind pakt de draad meteen op en een ander kijkt de kat uit de boom en doet er weken over om te wennen. Gemiddeld duurt het enkele weken voordat je kleuter lekker in zijn vel zit. Wel blijkt uit onderzoek dat kinderen die al naar de kinderopvang zijn geweest minder aanpassingsverschijnselen hebben dan kinderen die de eerste jaren thuis zijn gebleven. Ze zijn minder moe, meer gewend aan de routines, en een stuk zelfstandiger.’
Jellesma: ‘Besef dat het normaal is dat je kind even een terugval in zijn ontwikkeling krijgt. Je kleuter is ineens weer de kleinste en moet acclimatiseren.’

Hoe zorg je dat je kleuter zich snel thuisvoelt op school?
Leseman: ‘Stimuleer op een positieve manier dat je kind snel relaties opbouwt met andere kinderen. Dat kun je doen door op het schoolplein contact te leggen met andere ouders. Misschien kunnen jullie samen afspraakjes bevorderen. Zo bouwt je kind als het ware snel weer een nieuwe gemeenschap op waarin het zich veilig en vertrouwd voelt.’
Jellesma: ‘Denk goed na over je rol als ouder. Ontspannen ouders leveren ontspannen kinderen op. Als je kind ’s ochtends bij het afscheid nemen bijvoorbeeld huilt, blijf dan niet eindeloos rondhangen, want dat is niet in het belang van het kind. Zoek een goede middenweg en bespreek vooral ook met de leerkracht wat je in zo’n geval het beste kunt doen.’

Wat verandert er voor de ouders?
Jellesma: ‘De combinatie van werk en zorg wordt lastiger. Op het kdv kan je kind van ’s ochtends tot ’s avonds en in de vakanties terecht. Op school krijg je te maken met schooltijden tot ongeveer 15.00 uur, vakanties en adv-dagen. In de ideale situatie heb je dagopvang die naadloos op de school aansluit, maar dat is lang niet altijd het geval. Er wordt ook veel vaker beroep op ouders gedaan: van schoonmaken tot schoolreisjes begeleiden en kinderen checken op luizen.’

Leseman: ‘De relatie met een school is voor ouders ook heel anders dan die met het kdv. Over het algemeen is de band met het kdv hechter. Daar hoor of lees je elke dag hoe het met je kind is gegaan, maar dat zal op school een stuk minder zijn. Daarentegen wordt je kind ouder en kan hij zelf meer vertellen.’

Hoe zelfstandig moet je kind zijn als het naar de basisschool gaat?
Jellesma: ‘Daar wil ik niet te veel over zeggen, want je kunt je er onnodig zorgen over maken. Niet alle kinderen ontwikkelen zich in hetzelfde tempo en dat is niet erg.’
Leseman: ‘Er zijn ook geen normen voor wat je kind moet kunnen. Maar als je kind op een kdv heeft gezeten verwacht ik helemaal geen problemen, want dan ligt het vaak iets voor.’

Hoe kom je aan een goede bso?
Jellesma: ‘Er zijn heel veel dingen waar je op kunt letten. De locatie en het vervoer, het personeel, de activiteiten, het voedingsbeleid. Eigenlijk te veel om op te noemen.

‘Kijk op boink.info voor de hele checklijst. Het is in ieder geval een groot voordeel als de school goede opvang heeft geregeld. Realiseer je goed wat je jezelf aandoet als dit niet het geval is. Je moet dan veel meer regelen en dat is een stuk stressvoller. Besef ook dat een kind bijna evenveel tijd op de bso doorbrengt als op school, met vakanties erbij gerekend. Het is dus de moeite waard om de tijd te nemen om (een school met) een goede bso uit te zoeken.’

Onderzoek schooltijden, doe mee!
Al decennia lang zijn de schooltijden in Nederland ongeveer hetzelfde: scholen starten rond 8:30 en gaan uit tussen 15:00 en 15:30, afhankelijk van de lengte van de middagpauze. De woensdagmiddag is vrij en vaak hebben de jongste leerlingen (4 t/m 7 jaar) nog een extra vrije middag of om de week een vrije dag.

Vanuit scholen komen er steeds meer initiatieven tot stand waarin er wordt gekeken naar het veranderen van de schooltijden. Projectgroep Andere Tijden in onderwijs en opvang doet onderzoek naar de mening en behoefte van ouders met kinderen van 0-4 jaar, die nog geen gebruikmaken van het basisonderwijs.

Klik op de vraag om deel te nemen aan  het onderzoek:

Denkt u straks werk en zorg voor de kinderen te kunnen combineren met de klassieke schooltijden?

Tags: basisschool, BOink, eerste keer, overstap, voorbereiden, wennen